Zanim kupisz taśmę uszczelniającą, sprawdź, skąd wieje. W oknach PCV po kilku sezonach winna bywa nie uszczelka przylgowa, tylko krzywo ustawione skrzydło względem ramy, a to poprawia się regulacją, nie zakupem. Rozpoznasz to testem kartki papieru, zajmuje minutę. Norma PN-EN 12207 dzieli okna na cztery klasy szczelności, od 50 do 3 m³/(m²·h). Niżej: jak znaleźć przyczynę i czego nie robić.
Czym jest uszczelnianie okien na zimę i czego sama uszczelka nie załatwi?
Pod jednym hasłem kryją się trzy różne czynności, które mylone ze sobą prowadzą do zakupu rzeczy niepotrzebnych.
Regulacja skrzydła nie wymaga kupna niczego. Ustawia okno względem ramy w pionie, w poziomie i po przekątnej.
Wymiana uszczelki przylgowej dotyczy gumy zamontowanej na skrzydle i ramie lub dwie uszczelki na skrzydle (dotyczy jednych ze starszych profili “Panorama”). Robi się ją, gdy uszczelka straciła wysokość.
Uszczelnienie połączenia okna z murem dotyczy miejsca, gdzie kończy się rama, a zaczyna ościeże. To robota osobna, często pozostałość po montażu.
Norma dzieli okna na cztery klasy szczelności powietrznej. Klasa 1 dopuszcza 50 m³ powietrza na metr kwadratowy w ciągu godziny, klasa 4 tylko 3 m³. Sprawne okno PCV po latach użytkowania mieści się zwykle w klasie 3, czyli 9 m³.
Jeśli wolisz tego nie sprawdzać samodzielnie, przegląd serwisowy okien i drzwi obejmuje wszystkie trzy.
Skąd naprawdę wieje: skrzydło, uszczelka czy montaż?
Trzy przyczyny dają trzy różne objawy i trzy różne testy.
Test kartki papieru. Włóż zwykłą kartkę między skrzydło a ramę, zamknij okno na klamkę, pociągnij. Kartka wysuwa się bez oporu, znaczy: skrzydło nie dolega. Powtórz w kilku miejscach po obwodzie. Jeśli kartka trzyma przy zawiasach, a puszcza przy klamce, to typowy objaw opadniętego skrzydła. Nasz serwis nie zaleca takiego testu, ponieważ jest mało wiarygodny. Sprawdzenie okien wykonujemy kamerą termowizyjną.
Oględziny uszczelki. Ściśnij ją palcem. Sprawna wraca do kształtu natychmiast. Uwaga: sama miękkość nie wystarcza. Uszczelka bywa elastyczna, a jednocześnie trwale spłaszczona i pozbawiona pierwotnej wysokości.
Test przy ościeżu. Przesuń dłoń wzdłuż styku ramy ze ścianą, nie wzdłuż skrzydła. Ruch powietrza w tym miejscu oznacza, że problem leży w montażu.
Kolejność ma znaczenie: najpierw kartka, potem uszczelka. Odwrotnie łatwo wymienić sprawną gumę i nadal mieć przeciąg.
Zadbaj o swoje okna
Dlaczego regulacja jest pierwsza, a docisk dopiero potem
Wiele osób wierzy, że sławny tryb zima i lato rozwiąże każdy problem z wiejącym oknem. To najczęstsze nieporozumienie w tym temacie.
Kluczem jest geometria skrzydła: ustawienie w pionie, w poziomie i po przekątnej. W dużej części zgłoszeń samo to działanie likwiduje przedmuchy, bez dotykania uszczelki i bez kręcenia rolkami.
Dopiero gdy skrzydło stoi równo, ma sens ocena uszczelki, a na końcu ewentualne zwiększenie docisku. Odwrotna kolejność, czyli dokręcanie rolek na krzywo ustawionym skrzydle, kończy się przeważnie uszkodzoniem zasuwnicy, zniszczonymi narożnikami albo wygiętymi prowadnicami. Skrzydło stawia wtedy opór, którego okucie nie jest w stanie przenieść.
Pewność co do miejsca ucieczki ciepła daje badanie kamerą termowizyjną, wiarygodne dopiero przy temperaturze zewnętrznej poniżej +5 stopni Celsjusza.
Czy uszczelki samoprzylepne na zimę działają?
Zależy od okna, i to jest różnica zasadnicza.
W oknie drewnianym starego typu, bez rowka, taśma samoprzylepna z uszczelką jest rozwiązaniem właściwym. Warunek: przykleić do czystej, suchej i odtłuszczonej powierzchni ramy.
W oknie PCV z uszczelką przylgową taśma szkodzi, i to bardziej, niż się wydaje. Naklejona pianka odpycha skrzydło od ramy o 1 do 3 milimetrów. Efekt jest odwrotny do zamierzonego: od strony podwórka powstaje większa szczelina między oryginalną uszczelką a skrzydłem, więc do środka dostaje się woda i mróz, a okucie zostaje wykrzywione.
Zamiast oszczędności wychodzi okno nieszczelniejsze niż przed zabiegiem, z uszkodzonym mechanizmem. Jeśli w oknie PCV wieje, taśma nie jest odpowiedzią.
Zadbaj o swoje okna
Tryb zimowy: kiedy wolno go użyć, a kiedy niszczy uszczelkę
Tryb zimowy to nazwa potoczna regulacji docisku skrzydła przy pomocy rolek ryglujących, czyli owalnych mimośrodów na okuciu obwiedniowym. Potocznie nazywa się je grzybkami. Nie każde okucie ma tę regulację, w starszych i tańszych systemach rolki są okrągłe, a regulacja docisku jest na ramie.
Dwie zasady, o których w sieci prawie się nie pisze.
Po pierwsze, to nie jest ustawienie całoroczne. Uszczelka ściskana na maksimum przez dwanaście miesięcy traci wysokość i po kilkunastu miesiącach nadaje się do wymiany. Wczesną wiosną wraca się do ustawienia letniego albo neutralnego.
Po drugie, docisk to wsparcie, nie naprawa. Sięga się po niego, gdy skrzydło jest już wyregulowane, a uszczelka ma swoje lata. Na nowej uszczelce i równo ustawionym skrzydle nie jest potrzebny.
Pięć błędów, które najczęściej po kimś naprawiamy
Brak oliwienia okuć. Producenci okuć, między innymi Roto, Maco, Winkhaus, Romb i Siegenia, przeważnie umieszczają na zasuwnicy symbol oliwiarki i zalecają smarowanie przynajmniej raz w roku. Bez tego mechanizm ciężko chodzi, zaciera się i pęka.
Zalepione brudem górne okucia. Okno z zewnątrz wygląda czysto, ale po otwarciu skrzydła widać, że narożniki, prowadnice i ramiona rozwórki są zalepione tłustym osadem. Działa jak papier ścierny.
Docisk zimowy bez wcześniejszej regulacji. Opisany wyżej, prowadzi do między innymi uszkodzenia zasuwnicy.
Docisk zimowy zostawiony na cały rok. Bezpowrotnie gniecie strukturę gumy.
Doklejanie gąbek i pianek z marketu. Mechanizm opisaliśmy w poprzedniej sekcji.
Do tego dochodzi montaż uszczelki nieodpowiadającej profilowi. Zbyt gruba zniszczy okucia, zbyt cienka nie ochroni przed chłodem. Właściwy dobór opisaliśmy w tekście o tym, jak rozpoznać profil uszczelki.
Zadbaj o swoje okna
Czy szczelne okna powodują wilgoć i pleśń?
Tak, i warto zrozumieć mechanizm, bo krąży tu sporo nieporozumień.
Zacznijmy od rzeczy zaskakującej: nowe okno z założenia nie jest całkowicie szczelne. Producenci projektują konstrukcje tak, by przepuszczały minimalną, bezpieczną ilość powietrza. Gdyby dociskały mocniej, klamka chodziłaby ciężko, a okucia pękały od oporu.
Skraplanie wody na szybie ma dwie przeciwstawne przyczyny i to jest sedno sprawy.
Przypadek pierwszy: okno trzyma idealnie
Przy wysokiej wilgotności w pomieszczeniu i niesprawnej wentylacji grawitacyjnej para nie ma dokąd uciec. Skrapla się na najzimniejszej powierzchni w pokoju, czyli na szybie. Mokra szyba jest tu dowodem szczelności okna i braku wymiany powietrza, a nie usterki.
Przypadek drugi: uszczelka jest zużyta
Lodowate powietrze sączy się do środka i wychładza ramę oraz brzeg szyby. Ciepłe powietrze z pokoju dotyka tego zimnego miejsca i natychmiast zamienia się w wodę. Tu kondensacja jest objawem usterki i znakiem, że uszczelka kwalifikuje się do wymiany.
Jak to rozstrzygnąć
Bez oględzin albo kamery termowizyjnej nie da się orzec, z którym przypadkiem mamy do czynienia. Szerzej opisaliśmy to w tekście o wodzie w oknie plastikowym.
Zadaniem serwisu nie jest zablokowanie dopływu powietrza, tylko dobranie uszczelki tak, by okno chroniło przed chłodem, a klamka pracowała lekko. Po serwisie nadal trzeba krótko wietrzyć albo korzystać z mikrowentylacji.
Zadbaj o swoje okna
Kiedy uszczelka jest zużyta i trzeba ją wymienić
Regulacja ma granicę. Gdy guma jest wypracowana, twarda albo trwale odkształcona, jedynym rozwiązaniem zostaje wymiana. Po czym to poznać i jak przebiega wymiana uszczelek w oknach, opisaliśmy osobno.
Zimno wchodzi też przy parapecie
Uszczelka odpowiada za styk skrzydła z ramą. Połączenie okna z parapetem i ościeżem to inne miejsce i inny problem, którego nie rozwiąże żadna uszczelka. Jeśli test przy ościeżu wypadł niepomyślnie, sprawdź, czym uszczelnić szczelinę między oknem a parapetem.
Koc termiczny i folia na szybę: co dają zimą
Koc termiczny i folie okienne działają na przenikanie ciepła przez przeszklenie, a nie na infiltrację powietrza przy uszczelce. Bywają sensowne, ale nie zastąpią uszczelnienia. Napisaliśmy, co daje koc termiczny na okno i czego po nim nie oczekiwać.
Ważna informacja
Zanim zaczniesz: Porady i metody uszczelniania okien opisane w tym tekście służą wyłącznie celom poglądowym i edukacyjnym. Autor oraz wydawca serwisu nie odpowiadają za ewentualne szkody materialne, straty finansowe czy wypadki (w tym upadki z wysokości) powstałe podczas samodzielnych prób uszczelniania okien od wewnątrz lub zewnątrz. Każda ingerencja w konstrukcję okna jest realizowana na Twoje własne ryzyko. Jeśli nie posiadasz odpowiednich narzędzi, umiejętności lub wymaganych uprawnień do pracy na wysokościach, zleć te zadania profesjonalnym fachowcom.
