Tryb zimowy to obrót rolek mimośrodowych na krawędzi skrzydła tak, żeby mocniej dociskały je do uszczelki. Znak na rolce skierowany w stronę uszczelki oznacza największy docisk. Zanim jednak sięgniesz po klucz: nie każde okno ma tę regulację, a w oknie nowym zysk jest niewielki. Gdy wyraźnie wieje, przyczyna leży zwykle gdzie indziej. Niżej: jak to ustawić, jak odczytać oznaczenie i kiedy lepiej zostawić okno w spokoju.
Ważne, jeżeli okna, nie były regulowane przez kilka lat w pionie, poziomie oraz przekątnej – lepiej samemu nie wykonywać tak zwanych ustawień “zima-lato”. Niewyregulowane skrzydło względem ramy plus wykonanie ustawienia zima-lato, często doprowadza do uszkodzeń okuć. Po sezonie zimowym należy przywrócić ustawienia neutralne na docisku. Pozostawienie okna z maksymalnym naciskiem przez dłuższy okres powoduje nieodwracalne zgniecenie uszczelki.
Czym jest tryb zimowy w oknach?
Tryb zimowy nie jest funkcją okna ani żadnym przełącznikiem. To ustawienie okuć.
Na krawędzi skrzydła, naprzeciw zaczepów przykręconych do ramy, siedzą rolki mimośrodowe, nazywane też ryglującymi. Nie są idealnie okrągłe: oś obrotu jest przesunięta względem środka. Obrót takiej rolki przesuwa punkt, w którym opiera się ona o zaczep, a przez to zmienia siłę, z jaką skrzydło dociska uszczelkę.
Ustawienie mocniejszego docisku przyjęło się nazywać zimowym, słabszego letnim. W oknie nic poza tym się nie zmienia: ta sama szyba, ta sama rama, ta sama uszczelka.
Czym różni się ustawienie letnie od zimowego?
Różnicą jest siła docisku skrzydła, a nie szczelność samego okna.
| Ustawienie | Co robi rolka | Czego się spodziewać |
|---|---|---|
| Letnie, słabszy docisk | znak od strony wnętrza okucia, dalej od uszczelki | lżejsza klamka, uszczelka mniej ściśnięta, odrobinę więcej wymiany powietrza |
| Pośrednie, fabryczne | znak w górę albo w bok, zależnie od okucia | ustawienie, w którym okno wychodzi z montażu i w którym zwykle pracuje najdłużej |
| Zimowe, mocniejszy docisk | znak skierowany w stronę uszczelki | cięższa klamka, uszczelka ściśnięta mocniej, mniejszy przewiew przy nieszczelnym skrzydle |
W oknie, które domyka się prawidłowo i ma sprawną uszczelkę, różnica między tymi ustawieniami jest w praktyce trudna do odczucia. Widać ją dopiero tam, gdzie skrzydło zdążyło się obniżyć albo uszczelka straciła sprężystość.
Jak przestawić okno na tryb zimowy krok po kroku?
Cała robota to kilka minut na skrzydło, pod warunkiem że okno jest sprawne.
- Otwórz skrzydło i obejrzyj jego krawędź. Rolki siedzą po obwodzie, naprzeciw zaczepów w ramie.
- Sprawdź kształt rolki. Owalna albo z nacięciem to rolka regulowana. Idealnie okrągła i gładka regulacji nie ma.
- Dobierz narzędzie. Najczęściej klucz imbusowy, czasem klucz płaski albo szczypce. Zależy od okucia, nie od marki okna.
- Obróć rolkę tak, by znak wskazywał uszczelkę, czyli stronę wnętrza pomieszczenia.
- Ustaw tak samo wszystkie rolki w skrzydle. Pominięcie jednej daje nierówny docisk i skrzydło zaczyna przylegać skosem.
- Sprawdź kartką. Włóż ją między skrzydło a ramę, zamknij okno i pociągnij. Powinna stawiać większy opór niż przed ustawieniem mocniejszego docisku.
Jeśli okno już wcześniej się nie domykało, nie zaczynaj od rolek. Najpierw przyczyna, dopiero potem docisk.
Zadbaj o swoje okna
Co oznacza kreska albo kropka na rolce?
Znak na rolce pokazuje, gdzie wypada jej najgrubsze miejsce.
Producenci okuć znaczą to różnie: bywa kreska, kropka, nacięcie albo spłaszczenie krawędzi. Zasada pozostaje ta sama. Znak skierowany w stronę uszczelki to największy docisk, znak odwrócony od uszczelki to najmniejszy.
Przy rolce bez żadnego znaku kieruj się kształtem. Najszerszy punkt owalu robi dokładnie to samo, co kreska.
Nie sugeruj się tym, co znalazłeś w instrukcji do okna sąsiada. W jednym mieszkaniu potrafią siedzieć okna dwóch producentów z okuciami trzeciego, a oznaczenia różnią się między seriami tego samego dostawcy.
Czy wszystkie okna mają tryb zimowy?
Nie, i to jest pierwsza rzecz do sprawdzenia, zanim zaczniesz czegokolwiek szukać.
W tańszych okuciach rolki są okrągłe i obracanie ich nie zmienia niczego poza Twoim nastrojem. Spotyka się to w oknach z niższych serii i w starszych kompletach okuć.
Część skrzydeł ma regulowane tylko niektóre rolki, zwykle te przy zamku, a pozostałe pełnią rolę prowadzenia.
Okno bez regulacji docisku nie jest oknem gorszym. Oznacza po prostu, że szczelność zależy wyłącznie od stanu uszczelki i od tego, czy skrzydło nie opadło. Jedno i drugie da się poprawić, tylko innymi narzędziami.
Na starszych modelach okuć ustawienie znajduję się na ryglach zamontowanych na ramie.
Zadbaj o swoje okna
Jak sprawdzić, w jakim trybie stoi okno teraz?
Szybciej jest spojrzeć na rolkę niż zgadywać po przeciągu.
Otwórz skrzydło, znajdź pierwszą rolkę i zobacz, gdzie wypada znak albo najszersze miejsce owalu. Skierowany do wnętrza pomieszczenia oznacza docisk mocny, odwrócony na zewnątrz słaby.
Drugi sposób to kartka papieru. Jeśli daje się wyciągnąć z zamkniętego okna bez oporu, docisk jest za słaby albo uszczelka już nie pracuje. Powtórz próbę w kilku miejscach obwodu, bo nierówny docisk poznaje się właśnie po tym, że na dole kartka trzyma, a u góry wychodzi sama.
Kiedy przestawianie szkodzi zamiast pomagać
To jest ta część, której nie przeczytasz w poradniku producenta okien.
Siegenia, jeden z największych wytwórców okuć, sam odradza coroczne przestawianie lato i zima. Powód jest prosty: regulacja zmienia siłę potrzebną na klamce i obciąża mechanizm, a uszczelka trzymana stale w maksymalnym ścisku szybciej traci sprężystość. Uszczelka, która nie wraca do swojego kształtu, przestaje uszczelniać niezależnie od ustawienia rolek.
W praktyce serwisowej wygląda to tak, że maksymalny docisk pomaga wyłącznie tam, gdzie coś już jest nie tak. W oknie sprawnym kupujesz za niego cięższą klamkę i szybsze zużycie uszczelki.
Rozsądne ustawienie to pozycja fabryczna przez większość życia okna i mocniejszy docisk dopiero wtedy, gdy czuć przewiew.
Zadbaj o swoje okna
Okna dachowe to inna regulacja
W oknach dachowych docisk reguluje się inaczej i nie szukaj w nich rolek mimośrodowych.
Skrzydło dociskają tam zaczepy albo klamka z kilkoma położeniami, a dostęp bywa tylko przy otwartym i obróconym skrzydle. Zasada pozostaje jednak ta sama: mocniej dociśnięte skrzydło szybciej zużywa uszczelkę.
Gdy docisk nie pomaga, wieje skądinąd
Jeśli po ustawieniu rolek nadal czuć zimno, problem nie leżał w dociskach.
Najczęstsze przyczyny są trzy. Uszczelka straciła sprężystość i nie wraca do kształtu po zamknięciu okna. Skrzydło opadło, więc przylega nierówno i kartka trzyma tylko z jednej strony. Albo zimno wchodzi nie przez okno, tylko obok niego, przy parapecie i w ościeżu.
Co z tym zrobić po kolei, opisaliśmy w tekście o tym, co naprawdę działa przy uszczelnianiu okien na zimę. Gdy klamka po regulacji chodzi ciężko albo nie domyka się do końca, zacznij od przyczyn niedomykającej się klamki.
Mocny docisk a woda na szybach
Szczelniejsze okno to mniejsza wymiana powietrza, a przy tej samej wilgotności w mieszkaniu woda na szybach pojawia się łatwiej. Opisaliśmy, skąd bierze się woda na szybie i kiedy to wina okna.
Regulacja i przegląd przed sezonem
Regulację docisku robimy przy okazji przeglądu, razem ze sprawdzeniem uszczelek i smarowaniem okuć. Dojazd do naprawy w promieniu 35 kilometrów od Lubina jest bezpłatny. Zakres kontroli opisaliśmy przy przeglądach serwisowych, a wymianę zużytych uszczelek przy doszczelnianiu okien.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy przestawić okna na tryb zimowy?
Nie ma na to daty w kalendarzu. Przestawia się wtedy, gdy przy zamkniętym oknie czuć przeciąg, a nie dlatego, że zrobił się październik. W oknie, które domyka się prawidłowo i ma sprawną uszczelkę, mocniejszy docisk niczego nie poprawi.
W którą stronę przekręcić rolkę?
Tak, żeby znak na niej, czyli kreska, kropka albo nacięcie, wskazywał uszczelkę, a więc stronę wnętrza pomieszczenia. Przy rolce bez znaku kieruj się kształtem: najszersze miejsce owalu robi dokładnie to samo, co kreska.
Jakim kluczem reguluje się docisk?
Najczęściej imbusowym, czasem płaskim, a bywa że wystarczą szczypce. Zależy to od okucia, nie od marki okna, więc zanim kupisz klucz, otwórz skrzydło i obejrzyj rolkę.
Czy po zimie trzeba wrócić do ustawienia letniego?
Tak. Pozostawienie maksymalnego docisku przez okrągły rok zgniata uszczelkę na stałe, a taka, która nie wraca do swojego kształtu, przestaje uszczelniać niezależnie od ustawienia rolek.
Czy tryb zimowy obniży rachunek za ogrzewanie?
W oknie, które domyka się prawidłowo, różnicy nie zauważysz, bo docisk skrzydła nie zmienia ani izolacyjności szyby, ani ramy. Odczuwalny zysk pojawia się wyłącznie tam, gdzie skrzydło przylega nierówno albo uszczelka jest zmęczona, a wtedy i tak lepiej zająć się przyczyną.
Zadbaj o swoje okna
Zanim zaczniesz pracę przy oknach lub drzwiach: Przedstawione tu treści służą wyłącznie celom poglądowym. Autor oraz wydawca serwisu całkowicie wykluczają swoją odpowiedzialność za jakiekolwiek straty finansowe, zniszczenie mienia lub wypadki (w tym zranienia ostrymi narzędziami oraz upadki z wysokości) powstałe podczas prób samodzielnego uszczelniania bądź wymiany elementów okiennych. Każda ingerencja w konstrukcję okna jest realizowana na Twoją własną odpowiedzialność. Jeżeli nie posiadasz odpowiednich kwalifikacji, narzędzi lub wymaganych uprawnień BHP do pracy na wysokości, zleć te zadania autoryzowanemu serwisowi.
